KONSTYTUCJA FEDERACJI ROSYJSKIEJ

przyjeta w ogolnonarodowym referendum w dniu 12 grudnia 1993 roku

SPIS TREŚCI:

1. Podstawy ustroju konstytucyjnego
2. Prawa i wolności człowieka i obywatela
3. Ustroj federalny
4. Prezydent Federacji Rosyjskiej
5. Zgromadzenie Federalne
6. Rząd Federacji Rosyjskiej
7. Władza sądownicza
8. Samorząd lokalny
9. Poprawki do Konstytucji i rewizja Konstytucji
10. Przepisy kołcowe i przejściowe

My, skladający sie z wielu narodow lud Federacji Rosyjskiej, zlączeni wspolnym losem na swej ziemi, utwierdzając prawa i wolności czlowieka, pokoj wewnetrzny i zgode, zachowując historycznie uksztaltowaną wspolnote panstwową, kierując sie ogolnie uznanymi zasadami rownouprawnienia i samookreślenia narodow, czcząc pamiec przodkow, po ktorych odziedziczyliśmy milośc i szacunek do Ojczyzny, wiare w dobro i sprawiedliwośc, wskrzeszając suwerenną panstwowośc Rosji i umacniając jej demokratyczny fundament, dąząc do zapewnienia pomyślności i rozkwitu Rosji, w poczuciu odpowiedzialności za Ojczyzne wobec obecnego i przyszlych pokolen, uwazając sie za cześc spoleczności światowej, uchwalamy Konstytucje Federacji Rosyjskiej.

CZ?Ś? PIERWSZA

Rozdzial 1 - Podstawy ustroju konstytucyjnego

Artykul 1

1. Federacja Rosyjska - Rosja jest demokratycznym federacyjnym panstwem prawa o republikanskiej formie rządow.
2. Nazwy Federacja Rosyjska i Rosja są rownoznaczne.

Artykul 2

Artykul 3

1. Suwerenem i jedynym Zrodlem wladzy w Federacji Rosyjskiej jest jej skladający sie z wielu nacji narod.
2. Narod sprawuje swą wladze bezpośrednio, a takze za pośrednictwem organow wladzy panstwowej oraz organow samorządu lokalnego.
3. Najwyzszym bezpośrednim wyrazem wladzy narodu jest referendum i wolne wybory.
4. Nikt nie moze przywlaszczac sobie wladzy w Federacji Rosyjskiej. Zagarniecie wladzy lub przywlaszczenie wladczych uprawnien jest ścigane z mocy prawa federalnego.

Artykul 4

1. Suwerennośc Federacji Rosyjskiej rozciąga sie na cale jej terytorium.
2. Konstytucja Federacji Rosyjskiej i Ustawy Federalne mają najwyzszą moc obowiązującą na calym terytorium Federacji Rosyjskiej.
3. Federacja Rosyjska zapewnia integralnośc i nienaruszalnośc terytorium Federacji.

Artykul 5

1. Federacja Rosyjska sklada sie z republik, krajow, obwodow, miast o znaczeniu ogolnofederalnym, obwodow autonomicznych i okregow autonomicznych - rownouprawnionych podmiotow Federacji Rosyjskiej.
2. Republika (panstwo) ma wlasną konstytucje i ustawodawstwo. Kraj, obwod, miasto o znaczeniu ogolnofederalnym, obwod autonomiczny i okreg autonomiczny mają wlasny statut i ustawodawstwo.
3. Ustroj federalny Federacji Rosyjskiej opiera sie na jej integralności panstwowej, jednolitym systemie wladzy panstwowej, rozgraniczeniu zakresu kompetencji i uprawnien organow wladzy panstwowej Federacji Rosyjskiej i organow wladzy panstwowej podmiotow Federacji Rosyjskiej, rownouprawnieniu i samookreśleniu narodow w lonie Federacji Rosyjskiej.
4. W stosunkach wzajemnych z federalnymi organami wladzy panstwowej wszystkie podmioty Federacji Rosyjskiej mają rowne prawa.

Artykul 6

1. Nabycie i utrata obywatelstwa Federacji Rosyjskiej nastepuje zgodnie z ustawą federalną obywatelstwo to jest jednego rodzaju i rowne, niezaleznie od podstaw, na jakich zostalo nabyte.
2. Kazdy obywatel Federacji Rosyjskiej korzysta na jej terytorium z pelni praw i wolności, a jednocześnie spoczywają na nim jednakowe dla wszystkich obywateli obowiązki przewidziane przez Konstytucje Federacji Rosyjskiej.
3. Obywatel Federacji Rosyjskiej nie moze zostac pozbawiony swego obywatelstwa lub prawa do jego zmiany.

Artykul 7

1. Federacja Rosyjska jest panstwem opiekunczym, ktorego polityka zmierza do stworzenia warunkow zapewniających godne zycie i nieskrepowany rozwoj czlowieka.
2. W Federacji Rosyjskiej praca i zdrowie ludzkie podlegają ochronie, ustanawia sie gwarantowaną place minimalną, panstwo otacza opieką rodzine, macierzynstwo i ojcostwo oraz dzieci, inwalidow i obywateli w starszym wieku, rozwijany jest system opieki socjalnej, wprowadza sie panstwowe świadczenia emerytalne, zasilki oraz inne gwarancje oslony socjalnej.

Artykul 8

1. W Federacji Rosyjskiej gwarantuje sie integralnośc przestrzeni ekonomicznej, nieskrepowane przemieszczanie towarow, uslug i finansow, wspieranie konkurencji oraz swobode dzialalności gospodarczej.
2. W Federacji Rosyjskiej uznaje sie i chroni na rowni: wlasnośc prywatną, panstwową, komunalną oraz inne formy wlasności.

Artykul 9

1. Ziemia oraz inne zasoby naturalne wykorzystywane są i chronione w Federacji Rosyjskiej jako podstawa zycia i dzialalności narodow zamieszkujących dany obszar.
2. Ziemia oraz inne zasoby naturalne mogą byc wlasnością prywatną, panstwową, komunalną, jak rowniez podlegac innym formom wlasności.

Artykul 10

Wladza panstwowa w Federacji Rosyjskiej sprawowana jest na zasadzie podzialu na wladze ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Organy wladzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej są niezalezne.

Artykul 11

1. Wladze panstwową w Federacji Rosyjskiej sprawują Prezydent Federacji Rosyjskiej, Zgromadzenie Federalne (Rada Federacji i Duma Panstwowa), Rząd Federacji Rosyjskiej oraz sądy Federacji Rosyjskiej.
2. Wladze panstwową w podmiotach Federacji Rosyjskiej sprawują tworzone przez nie organy wladzy panstwowej.
3. Rozgraniczenia zakresu kompetencji i uprawnien organow wladzy panstwowej Federacji Rosyjskiej i organow wladzy panstwowej podmiotow Federacji Rosyjskiej dokonuje niniejsza Konstytucja, a takze Federalne oraz inne umowy o rozgraniczeniu zakresu kompetencji i uprawnien.

Artykul 12

W Federacji Rosyjskiej uznaje sie i gwarantuje samorząd lokalny. Samorząd lokalny jest w ramach swoich uprawnien niezalezny. Organy samorządu lokalnego nie wchodzą w sklad systemu organow wladzy panstwowej.

Artykul 13

1. W Federacji Rosyjskiej dopuszcza sie ideologiczną roznorodnośc.
2. Zadna ideologia nie moze byc uznana za panstwową lub obowiązującą.
3. W Federacji Rosyjskiej uznaje sie pluralizm polityczny i wielopartyjnośc.
4. Organizacje spoleczne są rowne wobec prawa.
5. Zabrania sie tworzenia i dzialalności organizacji spolecznych, ktorych cele lub dzialania zmierzają do zmiany silą podstaw ustroju konstytucyjnego i naruszenia integralności Federacji Rosyjskiej, zagrozenia bezpieczenstwa panstwa, tworzenia formacji zbrojnych, rozpalania waśni spolecznych, rasowych, narodowych i religijnych.

Artykul 14

1. Federacja Rosyjska jest panstwem świeckim. Zadna religia nie moze byc uznana za panstwową lub obowiązującą.
2. Związki wyznaniowe są oddzielone od panstwa i rowne wobec prawa.

Artykul 15

1. Konstytucja Federacji Rosyjskiej ma najwyzszą samoistną moc prawną i obowiązuje na calym terytorium Federacji Rosyjskiej. Ustawy i inne akty prawne uchwalane w Federacji Rosyjskiej nie powinny pozostawac w sprzeczności z Konstytucją Federacji Rosyjskiej.
2. Organy wladzy panstwowej, organy samorządu lokalnego, osoby pelniące funkcje panstwowe, obywatele i ich organizacje obowiązane są przestrzegac Konstytucji Federacji Rosyjskiej oraz ustaw.
3. Ustawy podlegają oficjalnej publikacji. Ustawy nie opublikowane nie mają zastosowania. Wszelkie normatywne akty prawne dotyczące praw, wolności i obowiązkow czlowieka i obywatela nie mają zastosowania jeśli nie zostaly oficjalnie podane do publicznej wiadomości.
4. Ogolnie uznane zasady i normy prawa miedzynarodowego oraz porozumienia miedzynarodowe zawarte przez Federacje Rosyjską stanowią cześc skladową jej systemu prawnego. Jeśli zawarte przez Federacje Rosyjską porozumienie miedzynarodowe stanowi inaczej niz przewiduje prawo, wowczas zastosowanie mają zasady porozumienia miedzynarodowego.

Artykul 16

1. Przepisy niniejszego rozdzialu Konstytucji tworzą podstawy ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej i nie mogą zostac zmienione inaczej niz w trybie ustanowionym przez niniejszą Konstytucje.
2. Zadne inne przepisy niniejszej Konstytucji nie mogą pozostawac w sprzeczności z podstawami ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej.

Rozdzial 2 - Prawa i wolności czlowieka i obywatela

Artykul 17

1. W Federacji Rosyjskiej prawa i wolności czlowieka i obywatela uznaje sie i gwarantuje, zgodnie z ogolnie przyjetymi zasadami i normami prawa miedzynarodowego i w zgodzie z niniejszą Konstytucją.
2. Podstawowe prawa i wolności czlowieka są niezbywalne i przyslugują kazdemu od urodzenia.
3. Realizacja praw i wolności czlowieka i obywatela nie powinna naruszac praw i wolności innych osob.

Artykul 18

Prawa i wolności czlowieka oddzialują bezpośrednio. Określają one sens, treśc i stosowanie prawa, dzialalnośc wladzy ustawodawczej i wykonawczej oraz samorządu lokalnego i są gwarantowane przez wymiar sprawiedliwości.

Artykul 19

1. Wszyscy są rowni w obliczu prawa i sądu.
2. Panstwo gwarantuje rownośc praw i wolności czlowieka i obywatela niezaleznie od plci, rasy, narodowości, jezyka, pochodzenia, stanu majątkowego i stanowiska sluzbowego, miejsca zamieszkania, stosunku do religii, przekonan, przynalezności do organizacji spolecznych, a takze innych okoliczności. Zabrania sie jakichkolwiek form ograniczania praw obywateli ze wzgledu na przynaleznośc spoleczną, rasową, narodowościową, jezykową lub religijną.
3. Mezczyzna i kobieta mają rowne prawa i wolności i rowne mozliwości ich realizacji.

Artykul 20

1. Kazdy ma prawo do zycia.
2. Kara śmierci do chwili jej zniesienia moze zostac wprowadzona przez ustawe federalną jako najwyzszy wymiar kary za szczegolnie ciezkie przestepstwa przeciwko zyciu z jednoczesnym przyznaniem oskarzonemu prawa do rozpatrzenia jego sprawy przez sąd z udzialem lawy przysieglych.

Artykul 21

1. Godnośc jednostki chroniona jest przez panstwo. Nic nie moze stanowic podstawy do jej pomniejszania.
2. Nikt nie moze byc poddawany torturom, byc obiektem gwaltu ani tez podlegac innemu brutalnemu lub ponizającemu godnośc ludzką traktowaniu lub karze. Nikt bez dobrowolnej zgody nie moze byc poddawany medycznym, naukowym lub innym doświadczeniom.

Artykul 22

1. Kazdy ma prawo do wolności i nietykalności osobistej.
2. Aresztowanie, osadzenie i przetrzymywanie w areszcie dopuszczalne jest wylącznie na podstawie nakazu sądowego. Do czasu wydania nakazu sądowego zatrzymany nie moze przebywac w areszcie dluzej niz 48 godzin.

Artykul 23

1. Kazdy ma prawo do nietykalności zycia prywatnego, tajemnicy osobistej i rodzinnej, obrony wlasnej czci i dobrego imienia.
2. Kazdy ma prawo do tajemnicy korespondencji, rozmow telefonicznych, informacji przekazywanych drogą pocztową, telegraficzną i inną. Ograniczenie tego prawa dopuszczalne jest wylącznie na podstawie orzeczenia sądowego.

Artykul 24

1. Zbieranie, przechowywanie, wykorzystywanie i rozpowszechnianie informacji dotyczących zycia prywatnego obywatela bez jego zgody jest niedopuszczalne.
2. Organy wladzy panstwowej i organy samorządu lokalnego oraz ich funkcjonariusze obowiązani są zapewnic kazdemu mozliwośc zapoznania sie z dokumentami i materialami bezpośrednio dotyczącymi jego praw i wolności, jeśli prawo nie stanowi inaczej.

Artykul 25

Gwarantuje sie nienaruszalnośc mieszkania. Nikt nie ma prawa wkraczac do mieszkania wbrew woli zamieszkujących w nim osob wyjąwszy przypadki przewidziane ustawą federalną lub postanowienie sądu.

Artykul 26

1. Kazdy ma prawo określic i zadeklarowac swą przynaleznośc narodową. Nikt nie moze byc zmuszony do określenia i zadeklarowania swej przynalezności narodowej.
2. Kazdy ma prawo do poslugiwania sie jezykiem ojczystym, do nieskrepowanego wyboru jezyka komunikowania sie, wychowania, nauczania i tworczości.

Artykul 27

1. Kazdy, kto legalnie przebywa na terytorium Federacji Rosyjskiej, ma prawo do swobodnego poruszania sie, wyboru miejsca pobytu i zamieszkania.
2. Kazdy moze swobodnie opuszczac granice Federacji Rosyjskiej. Obywatel Federacji Rosyjskiej ma prawo do swobodnego powrotu do Federacji Rosyjskiej.

Artykul 28

Kazdy ma zagwarantowaną wolnośc sumienia, wolnośc wyznania, lącznie z prawem do indywidualnego lub wspolnego z innymi wyznawania dowolnej religii lub nie wyznawania zadnej, do nieskrepowanego wyboru, posiadania i rozpowszechniania przekonan religijnych i innych oraz dzialania w zgodzie z nimi.

Artykul 29

1. Kazdy ma zagwarantowaną wolnośc myśli i slowa.
2. Niedopuszczalna jest propaganda lub agitacja rozpalająca nienawiśc i wrogośc spoleczną, rasową, nacjonalistyczną lub religijną. Zabrania sie uprawiania propagandy wyzszości spolecznej, rasowej, etnicznej, religijnej lub jezykowej.
3. Nikt nie moze byc zmuszany do wyrazania swoich opinii i przekonan albo do rezygnacji z nich.
4. Kazdy ma prawo do nieskrepowanego poszukiwania, uzyskiwania, przekazywania, tworzenia i rozpowszechniania informacji w dowolny, zgodny prawem sposob. Wykaz informacji stanowiących tajemnice panstwową określa prawo federalne.
5. Gwarantuje sie wolnośc slowa w środkach masowego przekazu. Cenzura jest zabroniona.

Artykul 30

1. Kazdy ma prawo do zrzeszania sie, lącznie z prawem tworzenia związkow zawodowych w celu ochrony swoich interesow. Gwarantuje sie swobode dzialalności organizacji spolecznych.
2. Nikt nie moze byc zmuszany do wstepowania do jakiejkolwiek organizacji lub pozostawania w niej.

Artykul 31

Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo gromadzic sie w sposob pokojowy - bez broni oraz organizowac zebrania, wiece i demonstracje, pochody i pikiety.

Artykul 32

1. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo uczestniczyc w kierowaniu sprawami panstwa zarowno bezpośrednio, jak i za pośrednictwem swoich przedstawicieli.
2. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo wybierac i byc wybieranymi do organow wladzy panstwowej i organow samorządu lokalnego, jak rowniez brac udzial w referendum.
3. Nie mają prawa wybierac i byc wybieranymi obywatele ubezwlasnowolnieni przez sąd, a takze przebywający na mocy wyroku sądowego w zakladach karnych.
4. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają rowny dostep do stanowisk panstwowych.
5. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo uczestniczyc w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości.

Artykul 33

Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo zwracac sie osobiście, jak rowniez kierowac indywidualne i zbiorowe apele do organow panstwowych i organow samorządu lokalnego.

Artykul 34

1. Kazdy ma prawo do nieskrepowanego wykorzystywania swoich zdolności i mienia w przedsiebiorczości, a takze w innej, nie zabronionej przez prawo dzialalności gospodarczej.
2. Niedopuszczalna jest dzialalnośc gospodarcza, ktorej celem jest monopolizacja i nieuczciwa konkurencja.

Artykul 35

1. Wlasnośc prywatna jest chroniona przez prawo.
2. Kazdy ma prawo do posiadania mienia, wladania nim, uzytkowania go i rozporządzania nim zarowno indywidualnie, jak i wspolnie z innymi osobami.
3. Nikt nie moze zostac pozbawiony swego mienia inaczej jak tylko na mocy wyroku sądowego. Przymusowe wywlaszczenie mienia na cele panstwowe moze byc dokonane wylącznie pod warunkiem uprzedniego i rownowartościowego wynagrodzenia straty.
4. Gwarantuje sie prawo do dziedziczenia.

Artykul 36

1. Obywatele i ich organizacje mają prawo do posiadania ziemi jako wlasności prywatnej.
2. Wladanie ziemią, jej uzytkowanie i rozporządzanie nią oraz innym zasobami naturalnymi realizowane jest przez ich wlaścicieli w sposob nieskrepowany, jeśli nie wyrządza to szkody środowisku naturalnemu i nie narusza praw i legalnych interesow innych osob.
3. Warunki i tryb uzytkowania ziemi określa prawo federalne.

Artykul 37

1. Praca jest dobrowolna. Kazdy ma prawo w sposob nieskrepowany rozporządzac swoimi zdolnościami do pracy, wybierac rodzaj dzialalności i zawod.
2. Praca przymusowa jest zabroniona.
3. Kazdy ma prawo do pracy w warunkach odpowiadających wymogom bezpieczenstwa i higieny, do wynagrodzenia za prace bez jakiejkolwiek dyskryminacji i nie nizszego niz ustalona przez prawo federalne placa minimalna, jak rowniez prawo do ochrony przed bezrobociem.
4. Uznaje sie prawo do prowadzenia indywidualnych i zbiorowych sporow pracowniczych z wykorzystaniem ustalonych przez prawo federalne metod ich rozstrzygania, lącznie z prawem do strajku.
5. Kazdy ma prawo do wypoczynku. Zatrudniony na podstawie umowy o prace ma zagwarantowany ustanowiony przez prawo federalne: czas trwania pracy, dni wolne od pracy i dni świąteczne oraz coroczny platny urlop.

Artykul 38

1. Macierzynstwo, dzieci i rodzina znajdują sie pod ochroną panstwa.
2. Troska o dzieci, ich wychowanie są zarowno prawem, jak i obowiązkiem rodzicow.
3. Dzieci zdolne do pracy, ktore ukonczyly 18 rok zycia, winny otaczac opieką rodzicow niezdolnych do pracy.

Artykul 39

1. Kazdy ma zagwarantowaną opieke socjalną na starośc, na wypadek choroby, inwalidztwa, utraty zywiciela, jeśli wychowuje dzieci, a takze w innych przewidzianych prawem wypadkach.
2. Wyplacane przez panstwo emerytury i zasilki wyznacza ustawa.
3. Popierane są dobrowolne ubezpieczenia spoleczne, tworzenie uzupelniających form ubezpieczen spolecznych oraz dzialalnośc dobroczynna.

Artykul 40

1. Kazdy ma prawo do mieszkania. Nikt nie moze zostac samowolnie pozbawiony mieszkania.
2. Organy wladzy panstwowej i organy samorządu lokalnego popierają budownictwo mieszkaniowe i stwarzają warunki do realizacji prawa do mieszkania.
3. Potrzebującym mieszkania niezamoznym oraz innym wymienionym w ustawie obywatelom przydzielane jest ono bezplatnie lub za przystepną oplatą z panstwowych, komunalnych i innych zasobow mieszkaniowych zgodnie z ustanowionymi przez prawo normami.

Artykul 41

1. Kazdy ma prawo do ochrony zdrowia i pomocy lekarskiej. Pomoc lekarska w panstwowych i komunalnych placowkach sluzby zdrowia świadczona jest obywatelom bezplatnie ze środkow wlaściwego budzetu, skladek ubezpieczeniowych oraz innych wplywow.
2. W Federacji Rosyjskiej finansowane są federalne programy ochrony i zachowania zdrowia ludności, podejmuje sie kroki w kierunku rozwijania panstwowego, komunalnego i prywatnego systemu opieki medycznej, popiera sie dzialalnośc sprzyjającą zachowaniu zdrowia ludzkiego, rozwijaniu kultury fizycznej i sportu, ksztaltowaniu odpowiednio korzystnych warunkow ekologicznych i sanitarno-epidemiologicznych.
3. Zatajanie przez osoby urzedowe faktow i okoliczności stwarzających zagrozenie dla zycia i zdrowia ludzkiego pociąga za sobą odpowiedzialnośc zgodnie z ustawodawstwem federalnym.

Artykul 42

Kazdy ma prawo do zycia w sprzyjającym mu środowisku naturalnym, do wiarygodnej informacji o jego stanie i wyrownania szkod, jakich wskutek pogwalcenia prawa ekologicznego doznalo jego zdrowie lub mienie.

Artykul 43

1. Kazdy ma prawo do wyksztalcenia.
2. Gwarantuje sie ogolną dostepnośc i bezplatnośc przedszkolnego, podstawowego ogolnego i średniego zawodowego ksztalcenia w panstwowych lub komunalnych placowkach oświatowych oraz w przedsiebiorstwach.
3. Kazdy ma prawo do bezplatnego uzyskania na zasadach konkursowych wyzszego wyksztalcenia w panstwowej lub komunalnej placowce oświatowej i w przedsiebiorstwie.
4. Ogolne wyksztalcenie podstawowe jest obowiązkowe. Rodzice lub opiekunowie zapewniają dzieciom uzyskanie ogolnego wyksztalcenia podstawowego.
5. Federacja Rosyjska ustala panstwowe federalne standardy oświatowe oraz popiera rozmaite formy ksztalcenia i samoksztalcenia.

Artykul 44

1. Kazdemu gwarantuje sie swobode tworczości literackiej, plastycznej, naukowej, technicznej i innej, a takze swobode wykladania. Wlasnośc intelektualna jest chroniona przez prawo.
2. Kazdy ma prawo do udzialu w zyciu kulturalnym i korzystania z placowek kulturalnych oraz do dostepu do wartości kulturalnych.
3. Kazdy ma obowiązek troszczyc sie o zachowanie spuścizny historycznej i kulturalnej, chronic zabytki historii i kultury.

Artykul 45

1. W Federacji Rosyjskiej zagwarantowana jest panstwowa ochrona praw i wolności czlowieka i obywatela.
2. Kazdy ma prawo bronic swych praw i wolności wszelkimi sposobami nie zakazanymi przez prawo.

Artykul 46

1. Kazdy ma zagwarantowaną sądową ochrone swych praw i wolności.
2. Postanowienia i dzialania (lub ich zaniechanie) organow wladzy panstwowej, organow samorządu lokalnego, organizacji spolecznych i osob urzedowych mogą byc zaskarzone do sądu.
3. Kazdy ma prawo, w zgodzie z porozumieniami miedzynarodowymi zawartymi przez Federacje Rosyjską, zwracac sie do miedzypanstwowych organow powolanych do obrony praw i wolności czlowieka, o ile wyczerpane zostaly wszelkie wewnątrzpanstwowe środki ochrony prawnej.

Artykul 47

1. Nikt nie moze byc pozbawiony prawa do rozpatrzenia jego sprawy w sądzie i przez sedziego, ktorych kompetencjom w świetle prawa podlega.
2. Oskarzony o popelnienie przestepstwa ma prawo do rozpatrzenia jego sprawy przez sąd z udzialem lawy przysieglych w przypadkach przewidzianych przez prawo federalne.

Artykul 48

1. Kazdy ma zagwarantowane prawo do uzyskania fachowej pomocy prawnej. W przypadkach przewidzianych przez prawo pomoc prawna jest udzielana bezplatnie.
2. Kazdy zatrzymany, osadzony w areszcie, oskarzony o popelnienie przestepstwa ma prawo do korzystania z pomocy adwokata (obroncy) od chwili zatrzymania, osadzenia w areszcie lub przedstawienia mu aktu oskarzenia.

Artykul 49

1. Kazdy oskarzony o popelnienie przestepstwa uwazany jest za niewinnego tak dlugo, jak dlugo jego wina nie bedzie dowiedziona w trybie przewidzianym przez prawo federalne i orzeczona prawomocnym wyrokiem sądowym.
2. Oskarzony nie ma obowiązku udowodnienia swojej niewinności.
3. Niemozliwe do wyeliminowania wątpliwości co winy oskarzonego interpretowane są jako przemawiające na jego korzyśc.

Artykul 50

1. Nikt nie moze byc powtornie skazany za to samo przestepstwo.
2. W toku dochodzenia i przewodu sądowego niedopuszczalne jest wykorzystywanie dowodow uzyskanych z naruszeniem prawa federalnego.
3. Kazdy skazany za przestepstwo ma prawo do zrewidowania wyroku przez sąd wyzszej instancji w trybie ustalonym przez prawo federalne, jak rowniez ma prawo zwrocic sie o ulaskawienie lub zlagodzenie kary.

Artykul 51

1. Nikt nie ma obowiązku świadczyc przeciwko sobie, swojemu wspolmalzonkowi i bliskim krewnym, ktorych stopien pokrewienstwa określa prawo federalne.
2. Prawo federalne moze określac inne przypadki zwolnienia z obowiązku skladania zeznan.

Artykul 52

Prawa poszkodowanych w wyniku przestepstwa i naduzycia wladzy są chronione przez prawo. Panstwo zapewnia poszkodowanym dostep do wymiaru sprawiedliwości oraz odszkodowanie za poniesione straty.

Artykul 53

Kazdy ma prawo do wyrownania mu przez panstwo szkody wyrządzonej wskutek bezprawnych dzialan (lub zaniechania) organow wladzy panstwowej lub jej urzednikow.

Artykul 54

1. Prawo stwierdzające odpowiedzialnośc lub zwiekszające jej ciezar nie dziala wstecz.
2. Nikt nie moze ponosic odpowiedzialności za czyn, ktory w chwili popelniania nie byl uznawany za sprzeczny z prawem. Jeśli po popelnieniu czynu sprzecznego z prawem odpowiedzialnośc za niego zostala zniesiona lub zlagodzona, stosuje sie nowe prawo.

Artykul 55

1. Fakt wymienienia w Konstytucji Federacji Rosyjskiej podstawowych praw i wolności nie powinien byc interpretowany jako negowanie lub umniejszanie innych ogolnie uznanych praw i wolności czlowieka i obywatela.
2. W Federacji Rosyjskiej nie powinny byc wydawane ustawy znoszące lub umniejszające prawa i wolności czlowieka i obywatela.
3. Prawa i wolności czlowieka i obywatela mogą zostac ograniczone przez prawo federalne jedynie w takiej mierze, w jakiej jest to niezbedne do ochrony podstaw ustroju konstytucyjnego, obyczajności, zdrowia, praw i interesow prawnych innych osob, zapewnienia obronności kraju i bezpieczenstwa panstwa.

Artykul 56

1. W warunkach stanu wyjątkowego w celu zapewnienia bezpieczenstwa obywateli i obrony ustroju konstytucyjnego zgodnie z federalną ustawą konstytucyjną w odniesieniu do poszczegolnych praw i wolności mogą byc wprowadzone ograniczenia ze wskazaniem ich zakresu i terminu obowiązywania.
2. Stan wyjątkowy na calym terytorium Federacji Rosyjskiej i w jej poszczegolnych cześciach moze byc wprowadzany w wypadku zaistnienia okoliczności i w trybie przewidzianym federalną ustawą konstytucyjną.
3. Nie podlegają ograniczeniu prawa i wolności przewidziane artykulami 20, 21, 23 (cześc 1), 24, 28, 34 (cześc 1), 40, (cześc 1), 46-54 Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

Artykul 57

Kazdy ma obowiązek uiszczania prawnie ustanowionych podatkow i oplat. Ustawy wprowadzające nowe podatki lub pogarszające sytuacje podatnikow nie dzialają wstecz.

Artykul 58

Kazdy obowiązany jest chronic przyrode i środowisko naturalne, troszczyc sie o bogactwa naturalne.

Artykul 59

1. Obrona Ojczyzny jest powinnością i obowiązkiem obywatela Federacji Rosyjskiej.
2. Obywatel Federacji Rosyjskiej pelni sluzbe wojskową zgodnie z prawem federalnym.
3. Obywatel Federacji Rosyjskiej w przypadku, gdy pelnienie sluzby wojskowej jest sprzeczne z jego przekonaniami lub wiarą, jak rowniez w innych przewidzianych w prawie federalnym przypadkach ma prawo do zamiany jej na alternatywną sluzbe cywilną.

Artykul 60

Obywatel Federacji Rosyjskiej moze w calej pelni realizowac swoje prawa i obowiązki z chwilą ukonczenia 18 roku zycia.

Artykul 61

1. Obywatel Federacji Rosyjskiej nie moze byc wydalony poza granice Federacji Rosyjskiej lub wydany innemu panstwu.
2. Federacja Rosyjska gwarantuje swoim obywatelom ochrone i opieke poza jej granicami.

Artykul 62

1. Obywatel Federacji Rosyjskiej moze posiadac obywatelstwo innego panstwa (podwojne obywatelstwo) zgodnie z prawem federalnym lub porozumieniem miedzynarodowym zawartym przez Federacje Rosyjską.
2. Fakt posiadania przez obywatela Federacji Rosyjskiej obywatelstwa innego panstwa nie umniejsza jego praw i wolności i nie zwalnia go z obowiązkow wynikających z faktu posiadania obywatelstwa rosyjskiego, o ile prawo federalne lub porozumienie miedzynarodowe zawarte przez Federacje Rosyjską nie stanowi inaczej.
3. Obcokrajowcy i osoby nie mające obywatelstwa korzystają w Federacji Rosyjskiej z praw i mają obowiązki na rowni z obywatelami Federacji Rosyjskiej, z wyjątkiem przypadkow przewidzianych prawem federalnym lub porozumieniem miedzynarodowym zawartym przez Federacje Rosyjską.

Artykul 63

1. Federacja Rosyjska udziela azylu politycznego obcokrajowcom i osobom nie mającym obywatelstwa, zgodnie z ogolnie uznanymi normami prawa miedzynarodowego.
2. W Federacji Rosyjskiej niedopuszczalne jest wydawanie innym panstwom osob prześladowanych za poglądy polityczne, jak rowniez za dzialania (lub ich zaniechanie) nie uznawane w Federacji Rosyjskiej za przestepcze. Ekstradycja osob oskarzonych o popelnienie przestepstwa, a takze przekazywanie skazanych w celu odbycia przez nich kary w innych panstwach odbywa sie na podstawie prawa federalnego lub porozumienia miedzynarodowego zawartego przez Federacje Rosyjską.

Artykul 64

Przepisy niniejszego rozdzialu tworzą podstawe statusu prawnego jednostki w Federacji Rosyjskiej i mogą byc zmienione wylącznie w trybie przewidzianym niniejszą Konstytucją.

Rozdzial 3 - Ustroj federalny

Artykul 65

1. W sklad Federacji Rosyjskiej wchodzą podmioty Federacji Rosyjskiej: Republika Adygeja (Adygeja), Republika Altaj, Republika Baszkortostan, Republika Burjacja, Republika Degestan, Republika Inguszecka, Republika Kabardyno-Balkarska, Republika Kalmycja-Chalmg Tangcz, Republika Karaczajewo-Czerkieska, Republika Karelia, Republika Komi, Republika Marij El, Republika Mordowia, Republika Sacha (Jakucja), Republika Polnocna Osetia, Republika Tatarstan (Tatarstan), Republika Tuwa, Republika Udmurcka, Republika Chakasja, Republika Czeczenska, Republika Czuwaska (Czawasz Respubliki); Kraj Altajski, Kraj Krasnodarski, Kraj Krasnojarski, Kraj Nadmorski, Kraj Stawropolski, Kraj Chabarowski. Obwod Amurski, Obwod Archangielski, Obwod Astrachanski, Obwod Bielgorodski, Obwod Brianski, Obwod Wladimirski, Obwod Wolgogradzki, Obwod Wologocki, Obwod Woroneski, Obwod Iwanowski, Obwod Irkucki, Obwod Kaliningradzki, Obwod Kaluski, Obwod Kamczacki, Obwod Kemerowski, Obwod Kirowski, Obwod Kostromski, Obwod Kurganski, Obwod Kurski, Obwod Leningradzki, Obwod Lipiecki, Obwod Magadanski, Obwod Moskiewski, Obwod Murmanski, Obwod Nizegorodzki, Obwod Nowgorodzki, Obwod Nowosybirski, Obwod Omski, Obwod Orenburski, Obwod Orlowski, Obwod Penzenski, Obwod Permski, Obwod Pskowski, Obwod Rostowski, Obwod Riazanski, Obwod Samarski, Obwod Saratowski, Obwod Sachalinski, Obwod Swierdlowski, Obwod Smolenski, Obwod Tambowski, Obwod Twerski, Obwod Tomski, Obwod Tulski, Obwod Tiumienski, Obwod Uljanowski, Obwod Czelabinski, Obwod Czytynski, Obwod Jaroslawski; Moskwa, Sankt-Petersburg - miasta o znaczeniu ogolnofederalnym; Zydowski Obwod Autonomiczny; Aginski Buriacki Okreg Autonomiczny, Komi-Permiacki Okreg Autonomiczny, Koriacki Okreg Autonomiczny, Neniecki Okreg Autonomiczny, Tajmyrski (Dolgano-Neniecki) Okreg Autonomiczny, Ust'-Ordynski Buriacki Okreg Autonomiczny, Chanty-Mansyjski Okreg Autonomiczny, Czukocki Okreg Autonomiczny, Ewenkijski Okreg Autonomiczny, Jamalo-Neniecki Okreg Autonomiczny.
2. Przyjecie do Federacji Rosyjskiej i utworzenie w jej skladzie nowego podmiotu dokonuje sie w trybie przewidzianym federalną ustawą konstytucyjną.

Artykul 66

1. Status republiki określają Konstytucja Federacji Rosyjskiej i konstytucja republiki.
2. Status kraju, obwodu, miasta o znaczeniu ogolnofederalnym, obwodu autonomicznego i okregu autonomicznego określają Konstytucja Federacji Rosyjskiej i statut kraju, obwodu, miasta o znaczeniu ogolnofederalnym, obwodu autonomicznego i okregu autonomicznego, uchwalone przez organ ustawodawczy (przedstawicielski) odpowiedniego podmiotu Federacji Rosyjskiej.
3. Na wniosek organow ustawodawczych i wykonawczych obwodu autonomicznego i okregu autonomicznego moze zostac uchwalona federalna ustawa o obwodzie autonomicznym i okregu autonomicznym.
4. Stosunki okregow autonomicznych wchodzących w sklad kraju lub obwodu mogą byc regulowane przez prawo federalne oraz porozumienie zawarte miedzy organami wladzy panstwowej okregu autonomicznego a, odpowiednio, organami wladzy panstwowej kraju lub obwodu.
5. Status podmiotu Federacji Rosyjskiej moze zostac zmieniony za obopolną zgodą Federacji Rosyjskiej i podmiotu Federacji Rosyjskiej zgodnie z federalną ustawą konstytucyjną.

Artykul 67

1. Terytorium Federacji Rosyjskej zawiera w sobie terytoria jej podmiotow, wody wewnetrzne oraz morze terytorialne i przestrzen powietrzną nad nimi.
2. Federacja Rosyjska posiada suwerenne prawa i sprawuje jurysdykcje na obszarze szelfu kontynentalnego i wylącznej strefy ekonomicznej Federacji Rosyjskiej w trybie określonym prawem federalnym i normami prawa miedzynarodowego.
3. Granice miedzy podmiotami Federacji Rosyjskiej mogą ulec zmianie za ich wzajemną zgodą.

Artykul 68

1. Jezykiem panstwowym Federacji Rosyjskiej na calym jej terytorium jest jezyk rosyjski.
2. Republiki mają prawo wprowadzac wlasne jezyki panstwowe. W organach wladzy panstwowej, organach samorządu lokalnego oraz urzedach panstwowych republik uzywane są one na rowni z jezykiem panstwowym Federacji Rosyjskiej.
3. Federacja Rosyjska gwarantuje wszystkim jej narodom prawo do zachowania jezyka ojczystego oraz stworzenie warunkow do jego nauczania i rozwijania.

Artykul 69

Federacja Rosyjska gwarantuje prawa rdzennych niewielkich liczebnie narodowości, zgodnie z ogolnie uznanymi zasadami i normami prawa miedzynarodowego oraz porozumieniami miedzynarodowymi zawartymi przez Federacje Rosyjską.

Artykul 70

1. Flage panstwową, herb i hymn Federacji Rosyjskiej, ich opis oraz tryb oficjalnego uzywania ustanawia federalna ustawa konstytucyjna.
2. Stolicą Federacji Rosyjskiej jest miasto Moskwa. Status stolicy ustanawia prawo federalne.

Artykul 71

W kompetencjach Federacji Rosyjskiej lezy:
1. uchwalanie i zmiana Konstytucji Federacji Rosyjskiej i praw federalnych oraz kontrola ich przestrzegania;
2. ustroj federalny i terytorium Federacji Rosyjskiej;
3. regulowanie i ochrona praw i wolności czlowieka i obywatela; obywatelstwo w Federacji Rosyjskiej; regulowanie i ochrona praw mniejszości narodowych;
4. ustanawianie systemu federalnych organow wladzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, trybu ich organizacji i dzialania; ksztaltowanie federalnych organow wladzy panstwowej;
5. federalna wlasnośc panstwowa i zarządzanie nią
6. stanowienie podstaw polityki federalnej i federalnego programu w dziedzinie panstwowego, ekonomicznego, ekologicznego, spolecznego, kulturalnego i narodowego rozwoju Federacji Rosyjskiej;
7. stanowienie prawnych podstaw jednolitego rynku; regulowanie kwestii finansowych, dewizowych, kredytowych i celnych, emisja pieniądza, podstawy polityki cenowej; federalne sluzby ekonomiczne lącznie z bankami federalnymi;
8. budzet federalny, federalne podatki i oplaty; federalne fundusze rozwoju regionalnego;
9. federalne systemy energetyczne, energetyka jądrowa, materialy rozszczepialne; komunikacja federalna, federalne linie komunikacyjne, federalna informacja i lącznośc; dzialalnośc w kosmosie;
10. polityka zagraniczna i stosunki miedzynarodowe Federacji Rosyjskiej, porozumienia miedzynarodowe Federacji Rosyjskiej; kwestie wojny i pokoju;
11. kontakty gospodarcze Federacji Rosyjskiej z zagranicą
12. obrona i bezpieczenstwo; produkcja na potrzeby obronności; określanie trybu sprzedazy i zakupu broni, amunicji, sprzetu wojskowego oraz innego mienia wojskowego; wytwarzanie substancji trujących, środkow narkotycznych i tryb ich wykorzystania;
13. określanie statusu i ochrona granicy panstwowej, morza terytorialnego, przestrzeni powietrznej, wylącznej strefy ekonomicznej oraz szelfu kontynentalnego Federacji Rosyjskiej;
14. ustroj sądow; prokuratura; ustawodawstwo karne, karno-procesowe i karno-wykonawcze; amnestionowanie i ulaskawianie; ustawodawstwo cywilne, cywilno-procesowe i arbitrazowo-procesowe; prawne regulowanie wlasności intelektualnej;
15. federalne prawo kolizyjne;
16. sluzba meteorologiczna, normy, wzorce, system metryczny i rachuba czasu; geodezja i kartografia; nazewnictwo geograficzne; oficjalna statystyka i rachunkowośc;
17. odznaczenia panstwowe i tytuly honorowe Federacji Rosyjskiej;
18. federalna sluzba panstwowa.

Artykul 72

1. We wspolnej kompetencji Federacji Rosyjskiej i podmiotow Federacji Rosyjskiej lezy:
   1. zapewnianie zgodności konstytucji i ustaw republik, statutow, ustaw i innych prawnych aktow normatywnych krajow, obwodow, miast o znaczeniu ogolnofederalnym, obwodu autonomicznego, okregow autonomicznych z Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawami federalnymi;
   2. ochrona praw i wolności czlowieka i obywatela; ochrona praw mniejszości narodowych; zapewnienie legalizmu, praworządności i bezpieczenstwa publicznego; przepisy dla stref granicznych;
   3. zagadnienia dotyczące wladania, uzytkowania i rozporządzania ziemią, kopalinami, wodnymi oraz innymi zasobami naturalnymi;
   4. rozgraniczanie wlasności panstwowej;
   5. korzystanie z zasobow przyrody, ochrona środowiska naturalnego i zapewnianie bezpieczenstwa ekologicznego; obszary przyrodnicze podlegające szczegolnej ochronie; ochrona zabytkow historycznych i kulturalnych;
   6. ogolne zagadnienia dotyczące wychowania, edukacji, nauki, kultury, kultury fizycznej i sportu;
   7. koordynacja zagadnien dotyczących ochrony zdrowia; ochrona rodziny, macierzynstwa i ojcostwa oraz dziecka; oslona socjalna lącznie z ubezpieczeniem spolecznym;
   8. zwalczanie katastrof, klesk zywiolowych, epidemii oraz likwidowanie ich skutkow;
   9. ustanawianie wspolnych zasad opodatkowania i wnoszenia oplat w Federacji Rosyjskiej;
   10. ustawodawstwo administracyjne, administracyjno-procesowe, ustawodawstwo pracy, ustawodawstwo rodzinne, lokalowe, rolne, wodne, leśne, ustawodawstwo o kopalinach uzytecznych i o ochronie środowiska naturalnego;
   11. kadry organow sądowych i organow ochrony prawnej; adwokatura i notariat;
   12. ochrona odwiecznych obszarow osiedlenia i tradycyjnego sposobu zycia niewielkich liczebnie wspolnot etnicznych;
   13. ustanawianie ogolnych zasad organizacji systemu organow wladzy panstwowej i samorządu lokalnego;
   14. koordynowanie kontaktow miedzynarodowych oraz kontaktow gospodarczych z zagranicą podmiotow Federacji Rosyjskiej, wykonywanie porozumien miedzynarodowych zawartych przez Federacje Rosyjską.
2. Przepisy niniejszego artykulu w rownym stopniu dotyczą republik, krajow, obwodow, miast o znaczeniu ogolnofederalnym, obwodu autonomicznego i okregow autonomicznych.

Artykul 73

W sprawach wykraczających poza granice kompetencji Federacji Rosyjskiej i uprawnien Federacji Rosyjskiej w odniesieniu do kwestii bedących przedmiotem wspolnej kompetencji Federacji Rosyjskiej i podmiotow Federacji Rosyjskiej podmioty Federacji Rosyjskiej dysponują pelnią wladzy panstwowej.

Artykul 74

1. Na terytorium Federacji Rosyjskiej zabrania sie ustanawiania granic celnych, cel, oplat i jakichkolwiek innych barier przeszkadzających w swobodnym przeplywie towarow, uslug i środkow finansowych.
2. Ograniczenia w przeplywie towarow i uslug mogą byc wprowadzane zgodnie z prawem federalnym, o ile jest to niezbedne do zapewnienia bezpieczenstwa, ochrony zycia i zdrowia ludzkiego, ochrony przyrody i wartości kulturalnych.

Artykul 75

1. Jednostką pieniezną w Federacji Rosyjskiej jest rubel. Emisje pieniądza prowadzi wylącznie Bank Centralny Federacji Rosyjskiej . Wprowadzanie i emitowanie innych walut w Federacji Rosyjskiej jest zabronione.
2. Zasadniczą rolą Banku Centralnego Federacji Rosyjskiej jest chronienie i zapewnianie stabilności rubla, ktorą to role pelni on niezaleznie od innych organow wladzy panstwowej.
3. System podatkow ściąganych do budzetu federalnego oraz ogolne zasady opodatkowania i oplat w Federacji Rosyjskiej ustanawia prawo federalne.
4. Pozyczki panstwowe emitowane są w trybie określonym przez prawo federalne i rozprowadzane na zasadzie dobrowolności.

Artykul 76

1. W odniesieniu do kwestii bedących przedmiotem kompetencji Federacji Rosyjskiej stosuje sie federalne ustawy konstytucyjne oraz ustawy federalne mające bezpośrednie dzialanie na calym terytorium Federacji Rosyjskiej.
2. W odniesieniu do kwestii bedących przedmiotem wspolnej kompetencji Federacji Rosyjskiej i podmiotow Federacji Rosyjskiej wydaje sie ustawy federalne oraz uchwalane zgodnie z nimi ustawy i inne normatywne akty prawne podmiotow Federacji Rosyjskiej.
3. Ustawy federalne nie mogą byc sprzeczne z federalną ustawą konstytucyjną.
4. W sprawach wykraczających poza granice kompetencji Federacji Rosyjskiej, wspolnej kompetencji Federacji Rosyjskiej i podmiotow Federacji Rosyjskiej republiki, kraje, obwody, miasta o znaczeniu ogolnofederalnym, obwod autonomiczny i okregi autonomiczne realizują wlasną regulacje prawną, lącznie z uchwalaniem ustaw i innych normatywnych aktow prawnych.
5. Ustawy oraz inne normatywne akty prawne podmiotow Federacji Rosyjskiej nie mogą byc sprzeczne z ustawami federalnymi uchwalonymi zgodnie z cześciami pierwszą i drugą niniejszego artykulu. W razie zaistnienia sprzeczności miedzy ustawą federalną a innym aktem wydanym w Federacji Rosyjskiej, obowiązuje ustawa federalna.
6. W razie zaistnienia sprzeczności miedzy ustawą federalną a normatywnym aktem prawnym podmiotu Federacji Rosyjskiej wydanym zgodnie z cześcią czwartą niniejszego artykulu, obowiązuje normatywny akt prawny podmiotu Federacji Rosyjskiej.

Artykul 77

1. System organow wladzy panstwowej republik, krajow, obwodow, miast o znaczeniu ogolnofederalnym, obwodu autonomicznego i obwodow autonomicznych podmioty Federacji Rosyjskiej ustanawiają samodzielnie, zgodnie z podstawami ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej i ogolnymi zasadami organizacji przedstawicielskich i wykonawczych organow wladzy panstwowej ustalonymi przez prawo federalne.
2. W granicach kompetencji Federacji Rosyjskiej i uprawnien Federacji Rosyjskiej w odniesieniu do kwestii bedących przedmiotem wspolnej kompetencji Federacji Rosyjskiej i podmiotow Federacji Rosyjskiej federalne organy wladzy wykonawczej i organy wladzy wykonawczej podmiotow Federacji Rosyjskiej tworzą jednolity system wladzy wykonawczej w Federacji Rosyjskiej.

Artykul 78

1. Federalne organy wladzy wykonawczej w celu realizacji swoich uprawnien mogą tworzyc wlasne organy terytorialne i mianowac odpowiednich urzednikow.
2. Federalne organy wladzy wykonawczej w porozumieniu z organami wladzy wykonawczej podmiotow Federacji Rosyjskiej mogą przekazywac im realizacje cześci swoich uprawnien, o ile nie jest to sprzeczne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawami federalnymi.
3. Organy wladzy wykonawczej podmiotow Federacji Rosyjskiej w porozumieniu z federalnymi organami wladzy wykonawczej mogą przekazywac im realizacje cześci swoich uprawnien.
4. Prezydent Federacji Rosyjskiej i Rząd Federacji Rosyjskiej zapewniają, zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, realizacje uprawnien federalnej wladzy panstwowej na calym terytorium Federacji Rosyjskiej.

Artykul 79

Federacja Rosyjska moze uczestniczyc w organizacjach miedzypanstwowych i przekazywac im cześc swoich uprawnien zgodnie z porozumieniami miedzynarodowymi, o ile nie pociąga to za sobą ograniczenia praw i wolności czlowieka i obywatela i nie jest sprzeczne z podstawami ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej.

Rozdzial 4 - Prezydent Federacji Rosyjskiej

Artykul 80

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej jest glową panstwa.
2. Prezydent Federacji Rosyjskiej jest gwarantem Konstytucji Federacji Rosyjskiej, praw i wolności czlowieka i obywatela. W trybie ustanowionym przez Konstytucje Federacji Rosyjskiej podejmuje kroki mające na celu obrone suwerenności Federacji Rosyjskiej, jej niepodleglości i integralności panstwowej, zapewnia koordynacje i wspoldzialanie organow wladzy panstwowej.
3. Prezydent Federacji Rosyjskiej zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawami federalnymi określa podstawowe kierunki wewnetrznej i zagranicznej polityki panstwa.
4. Prezydent Federacji Rosyjskiej jako glowa panstwa reprezentuje Federacje Rosyjską w kraju i w stosunkach miedzynarodowych.

Artykul 81

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej jest wybierany na cztery lata przez obywateli Federacji Rosyjskiej na podstawie powszechnego, rownego i bezpośredniego prawa wyborczego w glosowaniu tajnym.
2. Na Prezydenta Federacji Rosyjskiej moze byc wybrany obywatel Federacji Rosyjskiej mający nie mniej niz 35 lat, od co najmniej 10 lat stale zamieszkujący na terytorium Federacji Rosyjskiej.
3. Jedna i ta sama osoba nie moze piastowac urzedu Prezydenta Federacji Rosyjskiej dluzej niz dwie kadencje z rzedu.
4. Tryb wyborow Prezydenta Federacji Rosyjskiej określa ustawa federalna.

Artykul 82

1. Obejmując urząd Prezydent Federacji Rosyjskiej sklada narodowi nastepującą przysiege: "Przysiegam, iz realizując uprawnienia Prezydenta Federacji Rosyjskiej bede szanowal i chronil prawa i wolności czlowieka i obywatela, przestrzegal i bronil Konstytucji Federacji Rosyjskiej, bronil suwerenności i niepodleglości, bezpieczenstwa i integralności panstwa, wiernie sluzyl narodowi."
2. Przysiega ma charakter uroczysty i skladana jest w obecności czlonkow Rady Federacji, deputowanych Dumy Panstwowej i sedziow Trybunalu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej.

Artykul 83

Prezydent Federacji Rosyjskiej:
1. powoluje za zgodą Dumy Panstwowej Premiera Rządu Federacji Rosyjskiej;
2. ma prawo przewodniczc posiedzeniom Rządu Federacji Rosyjskiej;
3. odwoluje Rząd Federacji Rosyjskiej;
4. przedstawia Dumie Panstwowej kandydata na stanowisko Prezesa Banku Centralnego Federacji Rosyjskiej; sklada w Dumie Panstwowej wniosek o odwolanie ze stanowiska Prezesa Banku Centralnego Federacji Rosyjskiej;
5. na wniosek Premiera Rządu Federacji Rosyjskiej powoluje na stanowisko i odwoluje ze stanowiska wicepremierow Rządu Federacji Rosyjskiej oraz ministrow federalnych;
6. przedstawia Radzie Federacji kandydatow na stanowiska sedziow Trybunalu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, Sądu Najwyzszego Federacji Rosyjskiej, Naczelnego Sądu Arbitrazowego Federacji Rosyjskiej, jak rowniez kandydata na stanowisko Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej; przedklada w Radzie Federacji wniosek o odwolanie ze stanowiska Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej; powoluje sedziow innych sądow federalnych.
7. tworzy i przewodniczy Radzie Bezpieczenstwa Federacji Rosyjskiej, ktorej status określa ustawa federalna;
8. zatwierdza doktryne wojenną Federacji Rosyjskiej;
9. tworzy Administracje Prezydenta Federacji Rosyjskiej;
10. powoluje i odwoluje pelnomocnych przedstawicieli Prezydenta Federacji Rosyjskiej;
11. powoluje i odwoluje najwyzsze dowodztwo Sil Zbrojnych Federacji Rosyjskiej;
12. powoluje i odwoluje po konsultacji z wlaściwymi komitetami lub komisjami izb Zgromadzenia Federalnego przedstawicieli dyplomatycznych Federacji Rosyjskiej w panstwach obcych oraz organizacjach miedzynarodowych.

Artykul 84

Prezydent Federacji Rosyjskiej:
1. zarządza wybory do Dumy Panstwowej zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej i prawem federalnym;
2. rozwiązuje Dume Panstwową w przypadkach i w trybie przewidzianych przez Konstytucje Federacji Rosyjskiej;
3. zarządza referendum w trybie ustanowionym przez federalną ustawe konstytucyjną
4. przedklada projekty ustaw Dumie Panstwowej;
5. podpisuje i oglasza ustawy federalne;
6. zwraca sie do Zgromadzenia Federalnego z dorocznymi oredziami o stanie panstwa i podstawowych kierunkach wewnetrznej i zagranicznej polityki panstwa.

Artykul 85

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej moze korzystac z procedury rozjemczej w celu rozstrzygania sporow miedzy organami wladzy panstwowej Federacji Rosyjskiej a organami wladzy panstwowej podmiotow Federacji Rosyjskiej, jak rowniez miedzy organami wladzy panstwowej podmiotow Federacji Rosyjskiej. W przypadku nieosiągniecia porozumienia moze on powierzyc rozstrzygniecie sporu wlaściwemu sądowi.
2. Prezydent Federacji Rosyjskiej ma prawo zawieszac obowiązywanie aktow organow wladzy wykonawczej podmiotow Federacji Rosyjskiej w przypadku, gdy akty te są sprzeczne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, ustawami federalnymi i miedzynarodowymi zobowiązaniami Federacji Rosyjskiej lub naruszają prawa i wolności czlowieka i obywatela - nim kwestie te rozstrzygnie wlaściwy sąd.

Artykul 86

Prezydent Federacji Rosyjskiej:
1. kieruje polityką zagraniczną Federacji Rosyjskiej;
2. prowadzi rokowania i podpisuje miedzynarodowe porozumienia Federacji Rosyjskiej;
3. podpisuje listy ratyfikacyjne;
4. przyjmuje listy uwierzytelniające i odwolujące akredytowanych przy nim przedstawicieli dyplomatycznych.

Artykul 87

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej jest Najwyzszym Zwierzchnikiem Sil Zbrojnych Federacji Rosyjskiej.
2. W przypadku agresji przeciwko Federacji Rosyjskiej lub bezpośredniej groZby agresji Prezydent Federacji Rosyjskiej wprowadza na terytorium Federacji Rosyjskiej lub w jej poszczegolnych cześciach stan wojenny, niezwlocznie powiadamiając o tym Rade Federacji i Dume Panstwową.
3. Warunki stanu wojennego określa federalna ustawa konstytucyjna.

Artykul 88

Prezydent Federacji Rosyjskiej w okolicznościach i w trybie przewidzianych federalną ustawą konstytucyjną wprowadza na terytorium Federacji Rosyjskiej lub w jej poszczegolnych cześciach stan wyjątkowy, niezwlocznie powiadamiając o tym Rade Federacji i Dume Panstwową.

Artykul 89

Prezydent Federacji Rosyjskiej:
1. rozstrzyga kwestie dotyczące obywatelstwa Federacji Rosyjskiej i udzielenia azylu politycznego;
2. nadaje odznaczenia panstwowe Federacji Rosyjskiej, tytuly honorowe Federacji Rosyjskiej, jak rowniez wyzsze stopnie wojskowe i wyzsze tytuly specjalne.
3. stosuje prawo laski.

Artykul 90

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej wydaje dekrety i rozporządzenia.
2. Dekrety i rozporządzenia Prezydenta Federacji Rosyjskiej mają moc obowiązującą na calym terytorium Federacji Rosyjskiej.
3. Dekrety i rozporządzenia Prezydenta Federacji Rosyjskiej nie powinny byc sprzeczne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawami federalnymi.

Artykul 91

Prezydent Federacji Rosyjskiej jest osobą nietykalną.

Artykul 92

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej przystepuje do pelnienia obowiązkow z chwilą zlozenia przysiegi i zaprzestaje ich pelnienia wraz z uplywem swej kadencji z chwilą zlozenia przysiegi przez nowo wybranego Prezydenta Federacji Rosyjskiej.
2. Prezydent Federacji Rosyjskiej zaprzestaje pelnienia obowiązkow przedterminowo w przypadku swego ustąpienia, trwalej, spowodowanej stanem zdrowia, niezdolności do wykonywania obowiązkow lub zlozenia z urzedu, przy czym wybory Prezydenta Federacji Rosyjskiej winny sie odbyc nie poZniej niz w trzy miesiące od chwili przedterminowego zaprzestania pelnienia obowiązkow.
3. W kazdym przypadku, gdy Prezydent Federacji Rosyjskiej nie jest w stanie pelnic swych obowiązkow, czasowo pelni je Premier Rządu Federacji Rosyjskiej. Pelniący obowiązki Prezydenta Federacji Rosyjskiej nie ma prawa rozwiązywac Dumy Panstwowej, zarządzac referendum, jak rowniez zglaszac propozycji poprawek i rewizji przepisow Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

Artykul 93

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej moze byc zlozony z urzedu przez Rade Federacji jedynie na podstawie wysunietego przez Dume Panstwową oskarzenia o zdrade stanu lub popelnienie innego ciezkiego przestepstwa, potwierdzonego orzeczeniem Sądu Najwyzszego Federacji Rosyjskiej o wystąpieniu w dzialaniach Prezydenta Federacji Rosyjskiej znamion przestepstwa oraz orzeczeniem Trybunalu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej o spelnieniu przewidzianych prawem wymogow odnośnie procedury wysuniecia oskarzenia.
2. Uchwala Dumy Panstwowej o wysunieciu oskarzenia, jak i uchwala Rady Federacji o zlozeniu Prezydenta z urzedu winny byc podjete wiekszością dwoch trzecich ogolnej liczby glosow w kazdej z izb, z inicjatywy co najmniej jednej trzeciej deputowanych Dumy Panstwowej, i w sytuacji, gdy specjalna komisja powolana przez Dume Panstwową wydala stosowne orzeczenie.
3. Uchwala Rady Federacji o zlozeniu z urzedu Prezydenta Federacji Rosyjskiej winna byc podjeta nie poZniej niz w ciągu trzech miesiecy od chwili wysuniecia przez Dume Panstwową oskarzenia przeciwko prezydentowi. Jeśli w tym terminie Rada Federacji nie podejmie uchwaly, oskarzenie przeciwko prezydentowi uwazane bedzie za oddalone.

Rozdzial 5 - Zgromadzenie Federalne

Artykul 94

Zgromadzenie Federalne - parlament Federacji Rosyjskiej - jest przedstawicielskim i ustawodawczym organem Federacji Rosyjskiej.

Artykul 95

1. Zgromadzenie Federalne sklada sie z dwoch izb - Rady Federacji i Dumy Panstwowej.
2. Do Rady Federacji wchodzi po dwoch przedstawicieli kazdego z podmiotow Federacji Rosyjskiej: po jednym z ramienia przedstawicielskiego i wykonawczego organu wladzy panstwowej.
3. Duma Panstwowa sklada sie z 450 deputowanych.

Artykul 96

1. Duma Panstwowa wybierana jest na okres czteroletni.
2. Tryb tworzenia Rady Federacji i tryb wyboru deputowanych Dumy Panstwowej określają ustawy federalne.

Artykul 97

1. Na deputowanego Dumy Panstwowej moze byc wybrany obywatel Federacji Rosyjskiej, ktory ukonczyl 21 rok zycia i jest uprawniony do udzialu w wyborach.
2. Jedna i ta sama osoba nie moze byc jednocześnie czlonkiem Rady Federacji i deputowanym Dumy Panstwowej. Deputowany Dumy Panstwowej nie moze byc deputowanym innych organow przedstawicielskich wladzy panstwowej i organow samorządu lokalnego.
3. Deputowani Dumy Panstwowej są zawodowymi parlamentarzystami. Deputowani Dumy Panstwowej nie mogą pozostawac w sluzbie panstwowej ani tez prowadzic innej platnej dzialalności wyjąwszy dzialalnośc dydaktyczną, prace naukową i inne rodzaje tworczości.

Artykul 98

1. Czlonkowie Rady Federacji i deputowani Dumy Panstwowej są osobami nietykalnymi w ciągu calej swojej kadencji. Nie mogą byc zatrzymani, aresztowani, poddani rewizji, wyjąwszy przypadki zatrzymania na miejscu przestepstwa, jak rowniez objeci nadzorem, wyjąwszy przypadki, kiedy przewidziane jest to prawem federalnym w celu zapewnienia bezpieczenstwa innych osob.
2. Kwestie pozbawienia nietykalności rozstrzyga na wniosek Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej wlaściwa izba Zgromadzenia Federalnego.

Artykul 99

1. Zgromadzenie Federalne jest organem stalym.
2. Duma Panstwowa zbiera sie na pierwsze posiedzenie trzydziestego dnia po jej wybraniu. Prezydent Federacji Rosyjskiej moze zwolac posiedzenie Dumy Panstwowej przed tym terminem.
3. Pierwsze posiedzenie Dumy Panstwowej otwiera najstarszy wiekiem deputowany.
4. Z chwilą rozpoczecia obrad Dumy Panstwowej nowej kadencji uprawnienia Dumy Panstwowej poprzedniej kadencji wygasają.

Artykul 100

1. Rada Federacji i Duma Panstwowa obradują oddzielnie.
2. Posiedzenia Rady Federacji i Dumy Panstwowej odbywają sie przy drzwiach otwartych. W przypadkach przewidzianych regulaminem izby ma ona prawo przeprowadzac posiedzenia przy drzwiach zamknietych.
3. Izby mogą sie zbierac wspolnie w celu wysluchiwania oredzi Prezydenta Federacji Rosyjskiej, oredzi Trybunalu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, wystąpien przywodcow innych panstw.

Artykul 101

1. Rada Federacji wybiera ze swego skladu Przewodniczącego Rady Federacji i jego zastepcow. Duma Panstwowa wybiera ze swego skladu Przewodniczącego Dumy Panstwowej i jego zastepcow.
2. Przewodniczący Rady Federacji i jego zastepcy, Przewodniczący Dumy Panstwowej i jego zastepcy prowadzą posiedzenia i czuwają nad przestrzeganiem wewnetrznego regulaminu danej izby.
3. Rada Federacji i Duma Panstwowa tworzą komitety i komisje, prowadząc zgodnie ze swoimi uprawnieniami przesluchania parlamentarne.
4. Kazda z izb uchwala wlasny regulamin i rozstrzyga kwestie dotyczące porządku obrad.
5. W celu sprawowania kontroli nad wykonaniem budzetu federalnego Rada Federacji wspolnie z Dumą Panstwową powoluje Izbe Obrachunkową, ktorej sklad i tryb pracy określa ustawa federalna.

Artykul 102

1. Do kompetencji Rady Federacji nalezy:
   1. zatwierdzanie zmian granic miedzy podmiotami Federacji Rosyjskiej;
   2. zatwierdzanie dekretu Prezydenta Federacji Rosyjskiej o wprowadzeniu stanu wojennego;
   3. zatwierdzanie dekretu Prezydenta Federacji Rosyjskiej o wprowadzeniu stanu wyjątkowego;
   4. rozstrzyganie kwestii ewentualnego uzycia Sil Zbrojnych Federacji Rosyjskiej poza granicami Federacji Rosyjskiej;
   5. zarządzanie wyborow Prezydenta Federacji Rosyjskiej;
   6. skladanie z urzedu Prezydenta Federacji Rosyjskiej;
   7. powolywanie sedziow Trybunalu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, Sądu Najwyzszego Federacji Rosyjskiej i Naczelnego Sądu Arbitrazowego Federacji Rosyjskiej;
   8. powolywanie i odwolywanie Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej;
   9. powolywanie i odwolywanie zastepcy przewodniczącego Izby Obrachunkowej oraz polowy jej skladu;
2. Rada Federacji podejmuje uchwaly w kwestiach zaliczonych do jej kompetencji przez Konstytucje Federacji Rosyjskiej.
3. Uchwaly Rady Federacji podejmowane są wiekszością glosow ogolnej liczby czlonkow Rady Federacji, o ile Konstytucja Federacji Rosyjskiej nie przewiduje innego trybu podejmowania uchwal.

Artykul 103

1. Do kompetencji Dumy Panstwowej nalezy:
   1. udzielanie zgody Prezydentowi Federacji Rosyjskiej na powolanie Premiera Rządu Federacji Rosyjskiej;
   2. udzielanie votum zaufania Rządowi Federacji Rosyjskiej;
   3. powolywanie i odwolywanie Prezesa Banku Centralnego Federacji Rosyjskiej;
   4. powolywanie i odwolywanie Przewodniczącego Izby Obrachunkowej oraz polowy jej skladu;
   5. powolywanie i odwolywanie Pelnomocnika ds. Praw Czlowieka, dzialającego zgodnie z federalną ustawą konstytucyjną
   6. oglaszanie amnestii;
   7. wysuwanie oskarzenia pod adresem Prezydenta Federacji Rosyjskiej w celu zlozenia go z urzedu.
2. Duma Panstwowa podejmuje uchwaly w kwestiach zaliczonych do jej kompetencji przez Konstytucje Federacji Rosyjskiej.
3. Uchwaly Dumy Panstwowej podejmowane są wiekszością glosow ogolnej liczby deputowanych Dumy Panstwowej, o ile Konstytucja Federacji Rosyjskiej nie przewiduje innego trybu podejmowania uchwal.

Artykul 104

1. Prawo inicjatywy ustawodawczej przysluguje Prezydentowi Federacji Rosyjskiej, Radzie Federacji, czlonkom Rady Federacji, Deputowanym Dumy Panstwowej, Rządowi Federacji Rosyjskiej, ustawodawczym (przedstawicielskim) organom podmiotow Federacji Rosyjskiej. Prawo inicjatywy ustawodawczej przysluguje rowniez Trybunalowi Konstytucyjnemu Federacji Rosyjskiej, Sądowi Najwyzszemu Federacji Rosyjskiej i Naczelnemu Sądowi Arbitrazowemu Federacji Rosyjskiej w kwestiach nalezących do ich kompetencji.
2. Projekty ustaw przedkladane są Dumie Panstwowej.
3. Projekty ustaw o wprowadzeniu lub zniesieniu podatkow, zwolnieniu od nich, o emisji pozyczek panstwowych, o zmianie zobowiązan finansowych panstwa, jak rowniez inne projekty ustaw przewidujące wydatki pokrywane z budzetu federalnego, mogą zostac przedlozone wylącznie pod warunkiem zaopiniowania przez Rząd Federacji Rosyjskiej.

Artykul 105

1. Ustawy federalne uchwala Duma Panstwowa.
2. Ustawy federalne uchwalane są wiekszością glosow ogolnej liczby deputowanych Dumy Panstwowej, o ile Konstytucja Federacji Rosyjskiej nie przewiduje inaczej.
3. Uchwalone przez Dume Panstwową ustawy są w ciągu pieciu dni przekazywane do rozpatrzenia Radzie Federacji.
4. Ustawe federalną uwaza sie za zaaprobowaną przez Rade Federacji jeśli za jej przyjeciem glosowala wiecej niz polowa ogolnej liczby czlonkow tej izby lub jeśli w ciągu czternastu dni nie zostala ona rozpatrzona przez Rade Federacji. W przypadku odrzucenia ustawy federalnej przez Rade Federacji izby mogą utworzyc komisje rozjemczą w celu przezwyciezenia powstalych rozbiezności, po czym ustawa federalna winna byc powtornie rozpatrzona przez Dume Panstwową.
5. W przypadku, gdy Duma Panstwowa nie zgadza sie z decyzją Rady Federacji ustawa federalna uwazana jest za uchwaloną jeśli w powtornym glosowaniu za jej przyjeciem glosowaly co najmniej dwie trzecie ogolnej liczby deputowanych Dumy Panstwowej.

Artykul 106

Obligatoryjnemu rozpatrzeniu przez Rade Federacji podlegają uchwalone przez Dume Panstwową ustawy federalne dotyczące:
1. budzetu federalnego;
2. federalnych podatkow i oplat;
3. regulacji finansowych, walutowych, kredytowych i celnych oraz emisji pieniądza;
4. ratyfikacji i wypowiadania porozumien miedzynarodowych zawartych przez Federacje Rosyjską
5. statusu i ochrony granicy panstwowej Federacji Rosyjskiej;
6. wojny i pokoju.

Artykul 107

1. Uchwalona ustawa federalna w ciągu pieciu dni przekazywana jest Prezydentowi Federacji Rosyjskiej w celu podpisania i ogloszenia.
2. Prezydent Federacji Rosyjskiej w ciągu czternastu dni podpisuje ustawe federalną i zarządza jej ogloszenie.
3. Jeśli Prezydent Federacji Rosyjskiej w ciągu czternastu dni od chwili przekazania mu ustawy federalnej nie zatwierdzi jej, wowczas Duma Panstwowa i Rada Federacji w trybie ustanowionym przez Konstytucje Federacji Rosyjskiej ponownie rozpatrują te ustawe. Jeśli podczas powtornego rozpatrywania ustawa federalna zostanie zaaprobowana we wcześniej uchwalonym brzmieniu wiekszością co najmniej dwoch trzecich glosow ogolnej liczby czlonkow Rady Federacji i deputowanych Dumy Panstwowej, Prezydent Federacji Rosyjskiej w ciągu siedmiu dni podpisuje ustawe i zarządza jej ogloszenie.

Artykul 108

1. Federalne ustawy konstytucyjne uchwalane są w sprawach przewidzianych przez Konstytucje Federacji Rosyjskiej.
2. Federalna ustawa konstytucyjna uwazana jest za uchwaloną jeśli zostala zaaprobowana wiekszością co najmniej trzech czwartych glosow ogolnej liczby czlonkow Rady Federacji i co najmniej dwoch trzecich glosow ogolnej liczby deputowanych Dumy Panstwowej. Prezydent Federacji Rosyjskiej w ciągu czternastu dni podpisuje uchwaloną federalną ustawe konstytucyjną i zarządza jej ogloszenie.

Artykul 109

1. Duma Panstwowa moze zostac rozwiązana przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej w przypadkach przewidzianych artykulami 111 i 117 Konstytucji Federacji Rosyjskiej.
2. W przypadku rozwiązania Dumy Panstwowej Prezydent Federacji Rosyjskiej wyznacza date wyborow tak, aby ponownie wybrana Duma Panstwowa zebrala sie nie poZniej niz w cztery miesiące od chwili rozwiązania.
3. Duma Panstwowa nie moze zostac rozwiązana na podstawach przewidzianych artykulem 117 Konstytucji Federacji Rosyjskiej przez rok od chwili jej wybrania.
4. Duma Panstwowa nie moze zostac rozwiązania od chwili wysuniecia przez nią oskarzenia pod adresem Prezydenta Federacji Rosyjskiej az do podjecia stosownej uchwaly przez Rade Federacji.
5. Duma Panstwowa nie moze zostac rozwiązana w okresie obowiązywania na calym terytorium Federacji Rosyjskiej stanu wojennego lub wyjątkowego, jak rowniez w ciągu sześciu miesiecy poprzedzających termin uplywu kadencji Prezydenta Federacji Rosyjskiej.

Rozdzial 6 - Rząd Federacji Rosyjskiej

Artykul 110

1. Wladze wykonawczą w Federacji Rosyjskiej sprawuje Rząd Federacji Rosyjskiej.
2. Rząd Federacji Rosyjskiej sklada sie z Premiera Rządu Federacji Rosyjskiej, wicepremierow Rządu Federacji Rosyjskiej i ministrow federalnych.

Artykul 111

1. Premiera Rządu Federacji Rosyjskiej powoluje Prezydent Federacji Rosyjskiej za zgodą Dumy Panstwowej.
2. Wniosek w sprawie kandydatury Premiera Rządu Federacji Rosyjskiej przedkladany jest najdalej w ciągu dwoch tygodni od chwili objecia urzedu przez nowo wybranego Prezydenta Federacji Rosyjskiej lub po ustąpieniu Rządu Federacji Rosyjskiej albo w ciągu tygodnia od dnia odrzucenia kandydatury przez Dume Panstwową.
3. Duma Panstwowa rozpatruje przedstawioną przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej kandydature Premiera Rady Ministrow w ciągu tygodnia od dnia przedlozenia wniosku w sprawie kandydatury.
4. Po trzykrotnym odrzuceniu przez Dume Panstwową przedstawionych kandydatur na stanowisko Premiera Rządu Federacji Rosyjskiej, Premiera Rządu Federacji Rosyjskiej powoluje Prezydent Federacji Rosyjskiej, rozwiązując Dume Panstwową oraz zarządzając nowe wybory.

Artykul 112

1. Premier Rządu Federacji Rosyjskiej najdalej w ciągu tygodnia od daty powolania przedstawia Prezydentowi Federacji Rosyjskiej wnioski odnośnie struktury federalnych organow wladzy wykonawczej.
2. Premier Rządu Federacji Rosyjskiej proponuje Prezydentowi Federacji Rosyjskiej kandydatury na stanowiska wicepremierow Rządu Federacji Rosyjskiej i ministrow federalnych.

Artykul 113

Premier Rządu Federacji Rosyjskiej zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, ustawami federalnymi i dekretami Prezydenta Federacji Rosyjskiej określa podstawowe kierunki dzialalności Rządu Federacji Rosyjskiej oraz organizuje jego prace.

Artykul 114

1. Rząd Federacji Rosyjskiej:
   1. opracowuje i przedstawia Dumie Panstwowej budzet federalny i zapewnia jego wykonanie; przedklada Dumie Panstwowej sprawozdanie z wykonania budzetu federalnego;
   2. zapewnia realizacje w Federacji Rosyjskiej jednolitej polityki finansowej, kredytowej i monetarnej;
   3. zapewnia realizacje w Federacji Rosyjskiej jednolitej polityki panstwa w dziedzinie kultury, nauki, edukacji, ochrony zdrowia, ubezpieczen spolecznych i ekologii;
   4. zarządza wlasnością federalną
   5. zapewnia obrone kraju, bezpieczenstwo panstwa oraz realizuje polityke zagraniczną Federacji Rosyjskiej;
   6. zapewnia praworządnośc, prawa i wolności obywateli, chroni wlasnośc i porządek spoleczny, zwalcza przestepczośc;
   7. realizuje inne uprawnienia nadane mu przez Konstytucje Federacji Rosyjskiej, ustawy federalne oraz dekrety Prezydenta Federacji Rosyjskiej;
2. Tryb dzialania Rządu Federacji Rosyjskiej określa federalna ustawa konstytucyjna.

Artykul 115

1. Mając za podstawe i wykonując Konstytucje Federacji Rosyjskiej, ustawy federalne i dekrety normatywne Prezydenta Federacji Rosyjskiej - Rząd Federacji Rosyjskiej wydaje uchwaly i rozporządzenia oraz zapewnia ich wykonanie.
2. Uchwaly i rozporządzenia Rządu Federacji Rosyjskiej są obowiązujące w Federacji Rosyjskiej.
3. Uchwaly i rozporządzenia Rządu Federacji Rosyjskiej w przypadku, gdy są sprzeczne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, ustawami federalnymi i dekretami Prezydenta Federacji Rosyjskiej - mogą zostac anulowane przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej.

Artykul 116

Rząd Federacji Rosyjskiej sklada swe pelnomocnictwa na rece nowo wybranego Prezydenta Federacji Rosyjskiej.

Artykul 117

1. Rząd Federacji Rosyjskiej moze podac sie do dymisji, ktorą przyjmuje lub ktorej nie przyjmuje Prezydent Federacji Rosyjskiej.
2. Prezydent Federacji Rosyjskiej moze zdymisjonowac Rząd Federacji Rosyjskiej.
3. Duma Panstwowa moze wyrazic votum nieufności dla Rządu Federacji Rosyjskiej. Uchwala o wyrazeniu votum nieufności dla Rządu Federacji Rosyjskiej podejmowana jest wiekszością glosow ogolnej liczby deputowanych Dumy Panstwowej. Po wyrazeniu przez Dume Panstwową votum nieufności dla Rządu Federacji Rosyjskiej Prezydent Federacji Rosyjskiej ma prawo zdymisjonowac Rząd Federacji Rosyjskiej lub tez nie zgodzic sie z decyzją Dumy Panstwowej. W przypadku jeśli Duma Panstwowa w ciągu trzech miesiecy powtornie wyrazi votum nieufności dla Rządu Federacji Rosyjskiej, Prezydent Federacji Rosyjskiej dymisjonuje Rząd Federacji Rosyjskiej albo rozwiązuje Dume Panstwową.
4. Premier Rządu Federacji Rosyjskiej moze zwrocic sie do Dumy Panstwowej z wnioskiem o udzielenie votum zaufania Rządowi Federacji Rosyjskiej. Jeśli Duma Panstwowa odmowi udzielenia votum zaufania, Prezydent w ciągu siedmiu dni dymisjonuje Rząd Federacji Rosyjskiej albo rozwiązuje Dume Panstwową i zarządza nowe wybory.
5. W przypadku zdymisjonowania lub zlozenia pelnomocnictw Rząd Federacji Rosyjskiej na polecenie Prezydenta Federacji Rosyjskiej kontynuuje dzialalnośc az do chwili utworzenia nowego Rządu Federacji Rosyjskiej.

Rozdzial 7 - Wladza sądownicza

Artykul 118

1. Wymiar sprawiedliwości w Federacji Rosyjskiej sprawowany jest wylącznie przez sąd.
2. Wladza sądownicza sprawowana jest w drodze postepowania konstytucyjnego, cywilnego, administracyjnego i karnego.
3. Sądownictwo Federacji Rosyjskiej ustanawia Konstytucja Federacji Rosyjskiej i federalna ustawa konstytucyjna. Tworzenie sądow specjalnych jest niedozwolone.

Artykul 119

Sedziami mogą byc obywatele Federacji Rosyjskiej, ktorzy ukonczyli 25 rok zycia, mają wyzsze wyksztalcenie prawnicze i co najmniej piecioletni staz pracy w zawodzie prawnika. Prawo federalne moze ustanowic dodatkowe wymagania w stosunku do sedziow sądow Federacji Rosyjskiej.

Artykul 120

1. Sedziowie są niezawiśli i podlegają wylącznie Konstytucji Federacji Rosyjskiej oraz prawu federalnemu.
2. Sąd, stwierdziwszy w toku rozpoznawania sprawy niezgodnośc aktu wydanego przez organ panstwowy lub aktu wydanego przez inny organ, z prawem, orzeka zgodnie z prawem.

Artykul 121

1. Sedziowie są nieusuwalni.
2. Uprawnienia sedziego mogą zostac cofniete lub zawieszone wylącznie w trybie i na podstawach określonych prawem federalnym.

Artykul 122

1. Sedziowie są nietykalni.
2. Sedzia moze zostac pociągniety do odpowiedzialności karnej wylącznie w trybie określonym przez prawo federalne.

Artykul 123

1. Rozpoznawanie spraw jest we wszystkich sądach jawne. Rozpoznawanie przy drzwiach zamknietych dopuszczalne jest jedynie w przypadkach przewidzianych prawem federalnym.
2. Zaoczne rozpoznawanie spraw karnych w sądach jest niedozwolone, z wyjątkiem przypadkow przewidzianych prawem federalnym.
3. Sąd rozpoznaje sprawe na zasadzie kontradyktoryjności i rownouprawnienia stron.
4. W przypadkach przewidzianych prawem federalnym sprawa rozpoznawana jest z udzialem lawy przysieglych.

Artykul 124

Finansowanie sądow odbywa sie wylącznie z budzetu federalnego i powinno zapewniac mozliwośc pelnego i niezawislego sprawowania wymiaru sprawiedliwości zgodnie z prawem federalnym.

Artykul 125

1. Trybunal Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej sklada sie z 19 sedziow.
2. Trybunal Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej na ządanie Prezydenta Federacji Rosyjskiej, Rady Federacji, Dumy Panstwowej, jednej piątej czlonkow Rady Federacji lub deputowanych Dumy Panstwowej, Rządu Federacji Rosyjskiej, Sądu Najwyzszego Federacji Rosyjskiej i Naczelnego Sądu Arbitrazowego Federacji Rosyjskiej, organow wladzy ustawodawczej i wykonawczej podmiotow Federacji Rosyjskiej rozstrzyga kwestie zgodności z Konstytucją Federacji Rosyjskiej:
   1. ustaw federalnych i aktow normatywnych Prezydenta Federacji Rosyjskiej, Rady Federacji, Dumy Panstwowej i Rządu Federacji Rosyjskiej;
   2. konstytucji republik, statutow, jak rowniez innych aktow normatywnych podmiotow Federacji Rosyjskiej, wydanych odnośnie kwestii nalezących do kompetencji organow wladzy panstwowej Federacji Rosyjskiej oraz wspolnej kompetencji organow wladzy panstwowej Federacji Rosyjskiej i organow wladzy panstwowej podmiotow Federacji Rosyjskiej;
   3. porozumien miedzy organami wladzy panstwowej Federacji Rosyjskiej a organami wladzy panstwowej podmiotow Federacji Rosyjskiej oraz porozumien miedzy organami wladzy panstwowej podmiotow Federacji Rosyjskiej;
   4. porozumien miedzynarodowych, ktore zostaly zawarte przez Federacje Rosyjską, a nie weszly jeszcze w zycie.
3. Trybunal Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej rozstrzyga spory kompetencyjne:
   1. miedzy federalnymi organami wladzy panstwowej;
   2. miedzy organami wladzy panstwowej Federacji Rosyjskiej a organami wladzy panstwowej podmiotow Federacji Rosyjskiej;
   3. miedzy naczelnymi organami panstwowymi podmiotow Federacji Rosyjskiej.
4. Trybunal Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej w odpowiedzi na skargi odnośnie naruszania konstytucyjnych praw i wolności obywateli oraz na ządanie sądow bada w trybie przewidzianym przez prawo federalne zgodnośc z konstytucją ustawy zastosowanej lub mającej zastosowanie w konkretnej sprawie.
5. Trybunal Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej na ządanie Prezydenta Federacji Rosyjskiej, Rady Federacji, Dumy Panstwowej, Rządu Federacji Rosyjskiej i organow wladzy ustawodawczej podmiotow Federacji Rosyjskiej dokonuje wykladni Konstytucji Federacji Rosyjskiej.
6. Akty lub ich poszczegolne przepisy, uznane za sprzeczne z konstytucją, tracą moc; niezgodne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej porozumienia miedzynarodowe zawarte przez Federacje Rosyjską nie podlegają wprowadzeniu w zycie i nie mają zastosowania.
7. Na ządanie Rady Fedracji Trybunal Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej orzeka o spelnieniu przewidzianych prawem wymogow odnośnie procedury oskarzenia Prezydenta Federacji Rosyjskiej o zdrade stanu lub popelnienie innego ciezkiego przestepstwa.

Artykul 126

Sąd Najwyzszy Federacji Rosyjskiej jest najwyzszym organem sądowniczym powolanym do rozpoznawania spraw cywilnych, karnych, administracyjnych oraz innych spraw, podleglych kompetencji sądow powszechnych; sprawuje w przewidzianych prawem federalnym formach procesowych nadzor sądowy nad ich dzialalnością i udziela wyjaśnien w kwestiach dotyczących praktyki sądowniczej.

Artykul 127

Naczelny Sąd Arbitrazowy Federacji Rosyjskiej jest najwyzszym organem sądowniczym powolanym do rozstrzygania sporow gospodarczych oraz innych spraw rozpoznawanych przez sądy arbitrazowe; sprawuje w przewidzianych prawem federalnym formach procesowych nadzor sądowy nad ich dzialalnością i udziela wyjaśnien w kwestiach dotyczących praktyki sądowniczej.

Artykul 128

1. Sedziow Trybunalu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, Sądu Najwyzszego Federacji Rosyjskiej i Naczelnego Sądu Arbitrazowego Federacji Rosyjskiej powoluje Rada Federacji na wniosek Prezydenta Federacji Rosyjskiej.
2. Sedziow innych sądow federalnych powoluje Prezydent Federacji Rosyjskiej w trybie ustanowionym przez prawo federalne.
3. Uprawnienia, tryb tworzenia i dzialalnośc Trybunalu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, Sądu Najwyzszego Federacji Rosyjskiej oraz innych sądow federalnych określa federalna ustawa konstytucyjna.

Artykul 129

1. Prokuratura Federacji Rosyjskiej stanowi jednolity scentralizowany system, w ramach ktorego prokuratorzy nizszych instancji podporządkowani są prokuratorom wyzszych instancji oraz Prokuratorowi Generalnemu Federacji Rosyjskiej.
2. Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej powoluje i odwoluje Rada Federacji na wniosek Prezydenta Federacji Rosyjskiej.
3. Prokuratorow podmiotow Federacji Rosyjskiej powoluje Prokurator Generalny Federacji Rosyjskiej w uzgodnieniu z jej podmiotami.
4. Pozostalych prokuratorow powoluje Generalny Prokurator Federacji Rosyjskiej.
5. Uprawnienia, organizacje i tryb dzialalności prokuratury Federacji Rosyjskiej określa ustawa federalna.

Rozdzial 8 - Samorząd lokalny

Artykul 130

1. Samorząd lokalny w Federacji Rosyjskiej zapewnia samodzielne rozwiązywanie przez ludnośc kwestii o znaczeniu lokalnym, a takze wladanie, uzytkowanie i dysponowanie wlasnością komunalną.
2. Samorządnośc lokalna realizowana jest przez obywateli w drodze referendum, wyborow oraz innych form bezpośredniego wyrazania woli, za pośrednictwem obieralnych i innych organow samorządu lokalnego.

Artykul 131

1. Samorząd lokalny funkcjonuje w miastach i wsiach, jak rowniez na innych obszarach z uwzglednieniem miejscowych tradycji historycznych i innych. Strukture organow samorządu lokalnego ludnośc określa samodzielnie.
2. Zmiana granic obszarow, na ktorych realizowany jest samorząd lokalny, mozliwa jest z uwzglednieniem opinii ludności tych obszarow.

Artykul 132

1. Organy samorządu lokalnego samodzielnie zarządzają wlasnością komunalną, tworzą, zatwierdzają i wykonują lokalny budzet, ustanawiają lokalne podatki i oplaty, strzegą porządku publicznego, jak rowniez rozwiązują inne kwestie o znaczeniu lokalnym.
2. Organy samorządu lokalnego mogą z mocy prawa otrzymywac niektore uprawnienia panstwa z jednoczesnym przekazaniem im niezbednych do realizacji tych uprawnien środkow materialowych i finansowych. Realizacja przekazanych uprawnien podlega kontroli panstwa.

Artykul 133

Samorządnośc lokalna w Federacji Rosyjskiej gwarantowana jest poprzez prawo do obrony sądowej i kompensacji dodatkowych wydatkow poniesionych w związku z decyzjami organow wladzy panstwowej, jak rowniez zakaz ograniczania praw samorządu lokalnego ustanowionych przez Konstytucje Federacji Rosyjskiej i ustawy federalne.

Rozdzial 9 - Poprawki do Konstytucji i rewizja Konstytucji

Artykul 134

Wniosek o wprowadzenie poprawek i zmiane przepisow Konstytucji Federacji Rosyjskiej mogą przedstawiac: Prezydent Federacji Rosyjskiej, Rada Federacji, Duma Panstwowa, Rząd Federacji Rosyjskiej, ustawodawcze (przedstawicielskie) organy podmiotow Federacji Rosyjskiej, jak rowniez grupa zlozona z co najmniej jednej piątej czlonkow Rady Federacji lub deputowanych Dumy Panstwowej.

Artykul 135

1. Nie mogą zostac zmienione przez Zgromadzenie Federalne przepisy rozdzialow 1, 2 i 9 Konstytucji Federacji Rosyjskiej.
2. Jeśli wniosek o zmiane przepisow rozdzialow 1, 2 i 9 Konstytucji Federacji Rosyjskiej uzyska poparcie trzech piątych glosow ogolnej liczby czlonkow Rady Federacji i Deputowanych Dumy Panstwowej, to zgodnie z federalną ustawą konstytucyjną zwolane zostaje Zgromadzenie Konstytucyjne.
3. Zgromadzenie Konstytucyjne albo potwierdza niezmiennośc Konstytucji Federacji Rosyjskiej, albo opracowuje projekt nowej Konstytucji Federacji Rosyjskiej, ktory zostaje przyjety przez Zgromadzenie Konstytucyjne dwiema trzecimi glosow ogolnej liczby jego czlonkow albo tez poddany pod ogolnonarodowe glosowanie. W przypadku przeprowadzenia ogolnonarodowego glosowania Konstytucje Federacji Rosyjskiej uwaza sie za przyjetą jeśli glosowala za nią ponad polowa wyborcow biorących udzial w glosowaniu, pod warunkiem, ze w glosowaniu wziela udzial ponad polowa wyborcow.

Artykul 136

Poprawki do rozdzialow 3-8 Konstytucji Federacji Rosyjskiej uchwalane są w trybie przewidzianym do uchwalenia federalnej ustawy konstytucyjnej i nabierają mocy po zaaprobowaniu ich przez organy wladzy ustawodawczej co najmniej dwoch trzecich podmiotow Federacji Rosyjskiej.

Artykul 137

1. Zmiany do artykulu 65. Konstytucji Federacji Rosyjskiej określającego sklad Federacji Rosyjskiej wprowadzane są na podstawie federalnej ustawy konstytucyjnej o przyjeciu do Federacji Rosyjskiej i utworzeniu w jej skladzie nowego podmiotu Federacji Rosyjskiej oraz o zmianie konstytucyjno-prawnego statusu podmiotu Federacji Rosyjskiej.
2. W przypadku zmiany nazwy republiki, kraju, obwodu, miasta o znaczeniu ogolnofederalnym, obwodu autonomicznego i okregu autonomicznego nowa nazwa podmiotu Federacji Rosyjskiej podlega wlączeniu do artykulu 65. Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

CZ?Ś? DRUGA

1. Konstytucja Federacji Rosyjskiej nabiera mocy z dniem jej oficjalnego opublikowania zgodnie z wynikiem glosowania ogolnonarodowego. Dzien ogolnonarodowego glosowania 12 grudnia 1993 r. uwaza sie za dzien przyjecia Konstytucji Federacji Rosyjskiej.
   Jednocześnie traci moc Konstytucja (Ustawa Zasadnicza) Federacji Rosyjskiej, uchwalona 12 kwietnia 1978 roku z pozniejszymi zmianami i uzupelnieniami.
   W przypadku niezgodności z przepisami Konstytucji Federacji Rosyjskiej przepisow Umowy Federalnej - Porozumienia o rozgraniczeniu zakresu kompetencji i uprawnien miedzy federalnymi organami wladzy panstwowej Federacji Rosyjskiej a organami wladzy panstwowej suwerennych republik wchodzących w sklad Federacji Rosyjskiej, Porozumienia o rozgraniczeniu zakresu kompetencji i uprawnien miedzy federalnymi organami wladzy panstwowej Federacji Rosyjskiej a organami wladzy panstwowej krajow, obwodow oraz miast Moskwy i Sankt-Petersburga Federacji Rosyjskiej, Porozumienia o rozgraniczeniu zakresu kompetencji i uprawnien miedzy federalnymi organami wladzy panstwowej Federacji Rosyjskiej a organami wladzy panstwowej obwodu autonomicznego i okregow autonomicznych wchodzących w sklad Federacji Rosyjskiej, jak rowniez innych porozumien miedzy federalnymi organami wladzy panstwowej Federacji Rosyjskiej a organami wladzy panstwowej podmiotow Federacji Rosyjskiej, a takze porozumien miedzy organami wladzy panstwowej podmiotow Federacji Rosyjskiej - obowiązują przepisy Konstytucji Federacji Rosyjskiej.
2. Ustawy i inne akty prawne obowiązujące na terytorium Federacji Rosyjskiej przed wejściem w zycie niniejszej Konstytucji mają zastosowanie w cześci nie pozostającej w sprzeczności z Konstytucją Federacji Rosyjskiej.
3. Prezydent Federacji Rosyjskiej, wybrany zgodnie z Konstytucją (Ustawą Zasadniczą) Federacji Rosyjskiej - Rosji, od dnia wejścia w zycie niniejszej Konstytucji realizuje przewidziane przez nią uprawnienia az do uplywu okresu, na jaki zostal wybrany.
4. Rada Ministrow - Rząd Federacji Rosyjskiej, od dnia wejścia w zycie niniejszej Konstytucji, nabywa ustanowione przez Konstytucje Federacji Rosyjskiej prawa, obowiązki i odpowiedzialnośc Rządu Federacji Rosyjskiej otrzymując nazwe - Rząd Federacji Rosyjskiej.
5. Sądy w Federacji Rosyjskiej realizują wymiar sprawiedliwości zgodnie z ich uprawnieniami ustanowionymi przez niniejszą Konstytucje. Po wejściu w zycie Konstytucji sedziowie wszystkich sądow Federacji Rosyjskiej zachowują swoje uprawnienia az do uplywu okresu, na jaki zostali wybrani. Stanowiska wakujące obsadzane są w trybie ustanowionym przez niniejszą Konstytucje.
6. Do chwili wejścia w zycie ustawy federalnej ustanawiającej tryb rozpoznawania spraw przez sąd z udzialem lawy przysieglych utrzymany zostaje dotychczasowy tryb rozpatrywania przez sądy spraw poddanych ich wlaściwości. Do chwili uzgodnienia ustawodawstwa karno-procesowego Federacji Rosyjskiej z przepisami niniejszej Konstytucji utrzymany zostaje dotychczasowy tryb aresztowania, osadzania w areszcie i zatrzymywania osob podejrzanych o popelnienie przestepstwa.
7. Rada Federacji pierwszej kadencji i Duma Panstwowa pierwszej kadencji wybierane są na okres dwoch lat.
8. Rada Federacji na swoje pierwsze posiedzenie zbiera sie trzydziestego dnia po wybraniu. Pierwsze posiedzenie Rady Federacji otwiera Prezydent Federacji Rosyjskiej.
9. Deputowany Dumy Panstwowej pierwszej kadencji moze byc jednocześnie czlonkiem Rządu Federacji Rosyjskiej. Na deputowanych Dumy Panstwowej - czlonkow Rządu Federacji Rosyjskiej nie rozciągają sie przepisy niniejszej Konstytucji o nietykalności deputowanych w cześci dotyczącej odpowiedzialności za dzialania (lub ich zaniechanie) związane z pelnieniem obowiązkow sluzbowych. Deputowani Rady Federacji pierwszej kadencji realizują swoje uprawnienia okresowo.